«Қош келдің, Әз-Наурыз!» кітабы 2023 жылғы «Халықаралық Еуразиялық кітап көрмесінің» Бас жүлдесін (Астана қ.) және ТМД елдерінің «Кітап өнері-2023» халықаралық кітап көрмесінің 1-орнын (Мәскеу қ.) иеленді.
Бүгінде өмір сүретін өткен
Бүгінде қазақстандық үйлену мәдениеті екі әлемді біріктіреді. Біз Syrğa salu'ды өткізіп, айттыру сақиналарын таңдаймыз, отбасылық дәстүрлерді сақтап, жаңа дәстүрлер жасаймыз. Осылайша заманауи отбасы мәдениеті туады - дүниежүзілік махаббат рәміздері дала мұрасымен ұштасады.
Батыс өз дәстүрін бір адамның екіншісіне берген жеке уәдесінің айналасына құрды - айттыру сақинасы, неке сақинасы, мәңгілік сақина. Қазақ дала дәстүрі символиканы басқаша құрды: әшекей эмоцияны емес, мәртебені, өтуді, рулық байланысты бекітті. Бүгінде екі желі қатар өмір сүреді, дәл осы тоғысуда Mäñgılık Qūndylyqtar - Мәңгілік Құндылықтар топтамасы дүниеге келді.
WISHLIST
Айттыру сақиналары: екі тілдегі уәде
Әдеттегі түрдегі айттыру сақинасы - классикалық қондырмадағы жалғыз гауһар - Батыстан келіп, бүкіл әлемде байыпты ниет пен ортақ тарихтың басталу рәмізі ретінде орнықты.
Бүгінде нарықтағы айттыру сақиналарының көбі батыстық бейнелерге негізделген. Біз қазақстандық жұптармен жақынырақ тілде сөйлесетін - жол, үй және адалдықтың таныс рәміздері арқылы әшекейлер жасағымыз келді.
Қазақ дәстүрінде қыздың тұрмысқа шыққанға дейінгі мәртебесі де әшекеймен бекітілетін - «құс тұмсық жүзік», атауы «құс тұмсығы пішініндегі сақина» деп аударылады. Дала мифопоэтикасында құс - еркіндік пен бақыттың ежелгі рәмізі, ал бұл сақинаны тұрмыстағы қыздың ата-анасына қайтаруы оны жаңа отбасында аялап, «еркін құс сияқты» бақытты өмір сүріп жатқанының белгісі болатын.
Осы мағыналар тоғысында Tüietaban мен Qarlyğash топтамасы өсіп шықты: Tüietaban сақинасының алғашқы эскизі түйе ізін білдіретін - ұзақ жол мен адалдықтың рәмізі - оюы бар қазақ үзеңгісінің мұрағаттық суретінен туды. Бұл сақина: «Мен сенімен бірге ұзақ жолды таңдаймын» дейді. Qarlyğash сақинасы қарлығаш бейнесін - үй мен адалдықтың рәмізі болған қорғаушы құстың бейнесін алып жүреді: «Мен саған ортақ үйімізді уәде етемін».
Tüietaban
түйе ізі оюы, жол мен сенімділік рәмізі
Qarlyğash
қарлығаш оюы, үй мен адалдық рәмізі
Неке сақиналары: одақ рәмізі ретіндегі шеңбер
Неке сақинасы - әшекей тарихындағы ең тұрақты бейнелердің бірі: басы мен соңы жоқ үздіксіз шеңбер, үзілмеуге тиіс одақтың рәмізі.
Бүгінде көптеген жұптар классикалық неке сақиналарын таңдайды, бірақ оларда тек пішінді ғана емес, тарихты да жиі іздейді. Қазақтарда жаңа отбасы идеясының өз пішіні болды - конус тәрізді «отау жүзік», атауы үлкен рудан бөлініп шыққан жас жұбайлардың киіз үйі - «отау» сөзінен шыққан. Бұл сақина жаңа, дербес үйдің құрылғанының белгісі ретінде сыйланатын.
Маңызды оқиғалардың сақиналары мен әшекейлері
Сақинамен тек той ғана аталмайды. Мәңгілік сақина (Eternity Ring) - тамыры тереңде жатқан, бірақ 1960 жылдары зергерлік үйлер мен De Beers корпорациясы жаһандық дәстүрге айналдырған ұғым: оны маңызды мерейтойларда немесе тұңғыштың дүниеге келуі құрметіне сыйлайды.
Қазақтарда баланың дүниеге келуі мен рулық байланыстың нығаюы басқаша аталатын - қалыңдықтың ата-анасы болашақ енеге құрмет, алғыс және отбасылар арасындағы жаңа туыстық белгісі ретінде сыйлайтын массивті жүзік - құдағи жүзік арқылы.
MÄŇGILIK QŪNDYLYQTAR
айттыру сақиналарына арналған мәңгілік сақина
АНАГА ТАГЗЫМ
құдағи жүзік
Жеке отбасылық шежіре
Әйел өз тарихын біртіндеп жинайды.
Айттыру сақинасы. Неке сақинасы. Syrğa salu сырғалары - отбасына кіру дәстүріне құрмет. Бала дүниеге келуі құрметіне әшекей. Мерейтойға сыйлық. Осылайша жеке отбасылық мұрағат пайда болады - өмір белестері бойынша жинап, бір күні қызға беруге болатын топтама.