Syrğa salu

Syrğa salu

Қазақтың қызды тұрмысқа дайындау дәстүрі туралы білуге қажеттінің бәрі

Оспанова Бақыт Ахметкалиқызы

Оспанова Бақыт Ахметкалиқызы

Қазақ халық дәстүрлері туралы кітаптардың авторы, қоғам қайраткері

«Қош келдің, Әз-Наурыз!» кітабы 2023 жылғы «Халықаралық Еуразиялық кітап көрмесінің» Бас жүлдесін (Астана қ.) және ТМД елдерінің «Кітап өнері-2023» халықаралық кітап көрмесінің 1-орнын (Мәскеу қ.) иеленді.

«Syrğa salu» дегеніміз не?

Бұл қыздың тұрмысқа дайындалуын және оның ересек отбасылық өмірге өтуін бейнелейтін салт.

Ол қазақ мәдениетінде маңызды орын алады, әйелдің отбасы мен қоғамдағы маңызын айқындайды. Дәстүр аясында үйлену сыйлықтары, оның ішінде келінге арналған сырғалар таңдалып, отбасылық салт өткізіледі. «Syrğa salu'дың» ерекшеліктері аймаққа, руға немесе отбасылық таңдауға қарай түрленуі мүмкін еді, дегенмен негізгі элементтер барлық жерде сақталды.

WISHLIST

-30%
Сырға, Бриллиант

559 950 ₸391 965 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант

1 281 300 ₸1 025 040 ₸

Ақ алтын
-20%
Сырға, Топаз

905 650 ₸724 520 ₸

Ақ алтын
-15%
Сырға Юрт, Перламутр

836 700 ₸711 195 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Dreamers, Бриллиант

2 569 000 ₸2 183 650 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Батыр, Перламутр

637 450 ₸541 833 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Батыр, Перламутр

705 800 ₸599 930 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант

1 549 650 ₸1 239 720 ₸

Қызғылт алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

2 054 800 ₸1 643 840 ₸

Ақ алтын
-30%
Сырға, Бриллиант, Изумруд

1 215 600 ₸850 920 ₸

Ақ алтын
-20%
Сырға, Аметист

943 650 ₸754 920 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант, Сапфир

801 200 ₸640 960 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Зере

447 000 ₸379 950 ₸

Желтое золото
-30%
Сырға, Бриллиант

1 150 600 ₸805 420 ₸

Желтое золото
-30%
Сырға, Бриллиант

585 150 ₸409 605 ₸

Ақ алтын
-15%
Сырға Зере, Бриллиант

1 052 250 ₸894 413 ₸

Қызғылт алтын
-15%
Сырға Отау, Бриллиант

4 636 750 ₸3 941 238 ₸

Қызғылт алтын
-15%
Сырға Юрт, Бриллиант

1 521 400 ₸1 293 190 ₸

Желтое золото
Сырға Зере

82 550 ₸

Белое серебро
-15%
Сырға Зере

912 100 ₸775 285 ₸

Қызғылт алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

1 469 500 ₸1 175 600 ₸

Ақ алтын
Сырға

34 950 ₸

Белое серебро
-15%
Сырға, Бриллиант

3 098 800 ₸2 633 980 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Отау, Бриллиант, Перламутр, Топаз

2 370 050 ₸2 014 543 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Аметист, Фианит

1 070 400 ₸856 320 ₸

Қызғылт алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

1 307 500 ₸1 046 000 ₸

Желтое золото
-30%
Сырға, Бриллиант

960 650 ₸672 455 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант

1 602 400 ₸1 281 920 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант

830 500 ₸664 400 ₸

Қызғылт алтын
-15%
Сырға Отау, Бриллиант

3 626 500 ₸3 082 525 ₸

Желтое золото
-15%
Сырға Отау, Бриллиант

4 673 550 ₸3 972 518 ₸

Қызғылт алтын
-30%
Сырға, Бриллиант

1 458 600 ₸1 021 020 ₸

Қызғылт алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

689 500 ₸551 600 ₸

Ақ алтын
-30%
Сырға, Бриллиант

4 240 650 ₸2 968 455 ₸

Ақ алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

2 230 550 ₸1 784 440 ₸

Ақ алтын
-20%
Сырға, Бриллиант

1 861 050 ₸1 488 840 ₸

Ақ алтын
-30%
Сырға, Жемчуг

695 400 ₸486 780 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант, Изумруд

2 079 850 ₸1 663 880 ₸

Желтое золото
-30%
Сырға, Бриллиант, Родолит

5 883 900 ₸4 118 730 ₸

Ақ алтын
-20%
Сырға, Изумруд

2 105 300 ₸1 684 240 ₸

Желтое золото
-20%
Сырға, Бриллиант

2 120 750 ₸1 696 600 ₸

Қызғылт алтын
-20%
Сырға, Изумруд

2 414 600 ₸1 931 680 ₸

Желтое золото

Салт қалай өтеді?

Бұрын құда түсу мен үйлену тойының арасында жылдар өтуі мүмкін еді: қызды бала кезінде, кейде тіпті туылмай тұрып айттырып қоятын.

Салт келіннің үйінде өтеді, онда құдалар келеді. Оларды бай дастарханмен, ән мен күймен қарсы алады. Дәмнен кейін сыйлық алмасу және салттың өзі - келінге сырға тағу өтеді. Мұны болашақ ене жасайды. Қызды абысындары қолтығынан демеп салтанатпен алып шығады - бұл «көрсету» үшін көрімдік (ақша немесе сыйлық) беру тиіс.

Келіннің туыстарына сыйлық - киіт беріледі. Келіннің ата-анасына өлі-тірісі тартылады - көбіне бұл қой немесе жылқы. Әке ең құнды сыйлықты алады, ал анаға ана сүтінің ақысы төленеді - бұл қызды өсіргені үшін алғыс ретінде үлкен ақша сомасы немесе асыл әшекей болуы мүмкін. Сондай-ақ құдағи қоржын - түрлі сыйлықтар мен әшекейлер салынған дорба сыйланады.

Ерекше орынды жомарт дастархан алады, онда міндетті түрде құйрық-бауыр - екі отбасының жылулығы мен жақындасуын білдіретін құйрық майы мен бауырдан жасалған тағам ұсынылады. Қазақ дәстүрі бойынша сырға - бір түрлі айттыру әшекейі. Қызға тазалық пен денсаулықтың нышаны ретінде күміс сырға сыйланады. Оны не күйеудің анасы, не оның руынан шыққан сыйлы әйел тағады.

Келіннің бас киіміне үкі қауырсынын тағады - жігіттер ондай қауырсынды көрсе, қыздың айттырылып қойғанын түсінетін.

Салттың жаңа мағыналары

Бүгінде дәстүр сақталады, бірақ жаңа нысандарға ие болады. Оны заманға бейімдейді, символикасы мен мәдениетке құрметін сақтай отырып.

Жиі сырғамен қатар күйеу келінге басқа да әшекейлер сыйлайды. Келіннің ата-анасына қалын мал ақшалай түрде берілуі мүмкін - бұл бұрын малмен өлшенген жасауға өтемақы. Бүгінде қалын мал әрқашан беріле бермейді. Күміс сырғаның орнына көбіне алтын сырға сыйлап, қыздың маңызы мен ниеттің байыптылығын айқындайды.

Сырғалар асыл тастармен безендірілуі мүмкін, ал үкі қауырсыны - әшекейлермен бірге символдық түрде сыйланады. Бұрын «Syrğa salu» мен үйлену тойының арасында жылдар өтсе, енді салт жиі тойдан бірнеше күн бұрын - тіпті қызды шығарып салар алдында өткізіледі.

Ұрпақтан ұрпаққа

Ұрпақтан ұрпаққа

«Syrğa salu» дәстүрі қазақ қоғамында ұрпақтан ұрпаққа берілді - ауызша және тәжірибе арқылы. Бұл оның сақталуы мен мәдени сабақтастығын қамтамасыз етті.

Қызына лайықты болашақ, ұлына берік отбасы тілеген отбасылар сыйлы адамдармен құда болуға ұмтылды. «Syrğa salu» салты бүгінде де маңызын жоймай, ұлттық рух пен құндылықтардың тірі көрінісі болып қала береді.